De Boarne

Het kan gewoon niet anders, zij moet wel de aandacht trekken van de toeschouwer. Snel stroomt het waterdoor haar bedding in het dorp. De passage is maar smal en hier en daar zijn de walkanten overstroomd. Eenden wagen zich niet in dit onrustige water waar zelfs heuse draaikolken in ontstaan. De Boarne laat zo nog even haar levenslustige start zien, want toen was het een brede en snel stromende rivier. Breed, ja zeker, op onze hoogte was zij minstens 200 meter breed. Daar spoelden enorme massa’s water doorheen en het transport van zand, klei en ook grind was geweldig.
De Boarne vond haar oorsprong tijdens het smelten van het ijs van de laatste ijstijd. Dikke lagen bedekten ook ons land, op sommige plaatsen wel 200 meter dik. Zo werd het landschap geschaafd door de druk van het glijdende ijs, hetwelk zijn oorsprong vond in Scandinavië. Enorme stenen en massa’s grond werden meegevoerd, die na het smelten van de ijstongen werden achtergelaten. De vooruitgeschoven grond en steen zijn nu ook nog in grote stuwwallen te herkennen. Het ijs op het Drentse Plateau smolt en het water werd voor een groot gedeelte afgevoerd door lage stroken grond. Zo ontstond de Boarne. We hebben het dan over 10.000 jaar terug. De sporen van deze grote watertransporten zijn nog steeds goed zichtbaar in het landschap. Op dit moment is de Rijksdienst voor Oudheidkundig Onderzoek hier mee bezig. Zij zijn gestart met een grondonderzoek naar resten van het Stenen Tijdperk. Op deze manier beginnen zij met hun onderzoek diep in de bodem. Stalen buizen worden zes meter de grond in gedrukt en deze komen dan met grondmonsters weer naar boven., gevuld met voornamelijk rivierklei. Dit is het geval in de oude bedding van de Boarne. Zij blijkt zeer goed te volgen, want de klei is minder ingeklonken, dan het omringende grondpakket, dat meestal uit veen bestaat. Duidelijk is nu al geworden, dat de Boarne nogal wispelturig was. Haar bedding is nogal eens veranderd en blijkt sterk af te wijken van het huidige stroom patroon. Het is nu duidelijk vastgelegd, dat Camping Boarnshiem midden in de bedding van de oude rivier staat. Daarna stroomde zij naar wat nu de Súdkant van ons dorp is. Het is ook al eens verteld, dat Lekkerterp eens de plaats was, waar de Boarne of een aftakking er van, langs liep. Binnenkort zal dit dus wetensschappelijk worden vastgelegd, want het onderzoek gaat verder. De volgende fase zal zich toeleggen op de eerste bewoning langs de Boarne. Dit is al eens eerder gebeurd door het Biologisch Archeologisch Instituut van de Universiteit van Groningen in samenwerking met het Fries Museum. Er werd toen in de oude grondlagen langs de Boarne gezocht naar sporen van bewoning in het Neolithicum van de Klokbeker-cultuur. De vondsten van toen zijn ongeveer te plaatsen zo’n 2000 jaar voor Christus. In de catalogus van ons museum is uitgebreid van de vondsten van toen verslag gedaan. Dit wordt ook nu weer zeer actueel en ook wij van de Aldheidskeamer Uldrik Bottema volgen het nieuwe onderzoek met grote interesse. Om alvast wat in de stemming te komen, kan ik een bezoek aan ons museum van harte aanbevelen. Sporen van bewoning van ± 4000 jaar oud moeten tot de verbeelding spreken, want dat waren dus ook al Boarnsters. Voor een reis door de tijd moet u wel de tijd nemen, en dat kan in ons museum. Wij staan niet achter u om het tempo op te jagen, maar willen graag uw impressies mee beleven. Wist u, dat er zelfs resten van een klokbeker te zien zijn, waar zelfs een hele tijdsperiode naar genoemd is? De eerste klokbekers zijn gevonden in Spanje. Daar komen ze vandaan en ze zijn op de rug van marskramers door Europa verspreid. Op de Veluwe zijn de bekers ook gevonden, maar de scherven van ons exemplaar zijn zeer bijzonder, want deze beker, of de resten daarvan zijn tot nu toe in het noorden nergens anders gevonden. De bewerking van vuursteen is ook duidelijk herkenbaar in deze periode en ook pijlpunten uit die tijd zijn in de Aldheidskeamer te zien, zelfs in meerdere uitvoeringen. Ja, als dit u kriebelt, dan zult u toch eens langs moeten komen om kennis te maken met de oude en rijke historie van ons dorp. Laten wij dus zeggen: tot ziens!.

Daan van der Pol.