De Boarne
Het kan gewoon niet anders, zij moet wel de aandacht trekken van de
toeschouwer. Snel stroomt het waterdoor haar bedding in het dorp. De passage is
maar smal en hier en daar zijn de walkanten overstroomd. Eenden wagen zich niet
in dit onrustige water waar zelfs heuse draaikolken in ontstaan. De Boarne laat
zo nog even haar levenslustige start zien, want toen was het een brede en snel
stromende rivier. Breed, ja zeker, op onze hoogte was zij minstens 200 meter
breed. Daar spoelden enorme massa’s water doorheen en het transport van zand,
klei en ook grind was geweldig.
De
Boarne vond haar oorsprong tijdens het smelten van het ijs van de laatste
ijstijd. Dikke lagen bedekten ook ons land, op sommige plaatsen wel 200 meter
dik. Zo werd het landschap geschaafd door de druk van het glijdende ijs, hetwelk
zijn oorsprong vond in Scandinavië. Enorme stenen en massa’s grond werden
meegevoerd, die na het smelten van de ijstongen werden achtergelaten. De
vooruitgeschoven grond en steen zijn nu ook nog in grote stuwwallen te
herkennen. Het ijs op het Drentse Plateau smolt en het water werd voor een groot
gedeelte afgevoerd door lage stroken grond. Zo ontstond de Boarne. We hebben het
dan over 10.000 jaar terug. De sporen van deze grote watertransporten zijn nog
steeds goed zichtbaar in het landschap. Op dit moment is de Rijksdienst voor
Oudheidkundig Onderzoek hier mee bezig. Zij zijn gestart met een grondonderzoek
naar resten van het Stenen Tijdperk. Op deze manier beginnen zij met hun
onderzoek diep in de bodem. Stalen buizen worden zes meter de grond in gedrukt
en deze komen dan met grondmonsters weer naar boven., gevuld met voornamelijk
rivierklei. Dit is het geval in de oude bedding van de Boarne. Zij blijkt zeer
goed te volgen, want de klei is minder ingeklonken, dan het omringende
grondpakket, dat meestal uit veen bestaat. Duidelijk is nu al geworden, dat de
Boarne nogal wispelturig was. Haar bedding is nogal eens veranderd en blijkt
sterk af te wijken van het huidige stroom patroon. Het is nu duidelijk
vastgelegd, dat Camping Boarnshiem midden in de bedding van de oude rivier
staat. Daarna stroomde zij
naar wat nu de Súdkant van ons dorp is. Het is ook al eens verteld, dat
Lekkerterp eens de plaats was, waar de Boarne of een aftakking er van, langs
liep. Binnenkort zal dit dus wetensschappelijk worden vastgelegd, want het
onderzoek gaat verder. De volgende fase zal zich toeleggen op de eerste bewoning
langs de Boarne. Dit is al eens eerder gebeurd door het Biologisch Archeologisch
Instituut van de Universiteit van Groningen in samenwerking met het Fries
Museum. Er werd toen in de oude grondlagen langs de Boarne gezocht naar sporen
van bewoning in het Neolithicum van de Klokbeker-cultuur. De vondsten van toen
zijn ongeveer te plaatsen zo’n 2000 jaar voor Christus. In de catalogus van ons
museum is uitgebreid van de vondsten van toen verslag gedaan. Dit wordt ook nu
weer zeer actueel en ook wij van de Aldheidskeamer Uldrik Bottema volgen het
nieuwe onderzoek met grote interesse. Om alvast wat in de stemming te komen, kan
ik een bezoek aan ons museum van harte aanbevelen. Sporen van bewoning van ±
4000 jaar oud moeten tot de verbeelding spreken, want dat waren dus ook al
Boarnsters. Voor een reis door de tijd moet u wel de tijd nemen, en dat kan in
ons museum. Wij staan niet achter u om het tempo op te jagen, maar willen graag
uw impressies mee beleven. Wist u, dat er zelfs resten van een klokbeker te zien
zijn, waar zelfs een hele tijdsperiode naar genoemd is? De eerste klokbekers
zijn gevonden in Spanje. Daar komen ze vandaan en ze zijn op de rug van
marskramers door Europa verspreid. Op de Veluwe zijn de bekers ook gevonden,
maar de scherven van ons exemplaar zijn zeer bijzonder, want deze beker, of de
resten daarvan zijn tot nu toe in het noorden nergens anders gevonden. De
bewerking van vuursteen is ook duidelijk herkenbaar in deze periode en ook
pijlpunten uit die tijd zijn in de Aldheidskeamer te zien, zelfs in meerdere
uitvoeringen. Ja, als dit u kriebelt, dan zult u toch eens langs moeten komen om
kennis te maken met de oude en rijke historie van ons dorp. Laten wij dus
zeggen: tot ziens!.
Daan van der Pol.